بحران انرژی و انقلاب مصالح نوین؛ چرا ساختمانهای «معمولی» دیگر خریدار ندارند؟
تا همین چند سال پیش، دغدغه اصلی یک سازنده یا پیمانکار در صنعت ساختمان ایران، تأمین نقدینگی و مدیریت زمان پروژه بود. اما امروز، متغیر سومی وارد معادله شده که اگر نادیده گرفته شود، میتواند سودآوری کل پروژه را به خطر بیندازد: «بحران انرژی و استانداردهای اجباری جدید».
خبرهای قطعی گاز صنایع فولاد و سیمان در زمستان و خاموشیهای گسترده برق در تابستان، تنها نوک کوه یخ هستند. واقعیت این است که ناترازی انرژی در ایران به نقطه بحرانی رسیده و دولت برای مدیریت این وضعیت، فشار را بر مصرفکنندگان نهایی (ساختمانهای مسکونی و تجاری) افزایش داده است. در این مقاله از «انتخاب عمران» بررسی میکنیم که چرا استفاده از مصالح نوین و رعایت مبحث ۱۹، دیگر یک انتخاب لوکس نیست، بلکه تنها راه بقا در بازار آینده است.
خداحافظی با انرژی ارزان؛ مبحث ۱۹ سختگیرتر میشود
سالهاست که مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان (صرفهجویی در مصرف انرژی) وجود دارد، اما بیایید صادق باشیم؛ در بسیاری از پروژهها اجرای آن در حد یک چکلیست صوری باقی میماند. اما این دوران به پایان رسیده است. طبق ابلاغیههای جدید و رویکرد سازمان نظام مهندسی، صدور «پایان کار» منوط به رعایت دقیق ضوابط حرارتی پوسته خارجی ساختمان است.
نکته مهمتر، اجرایی شدن طرح «برچسب انرژی ساختمان» است. تصور کنید دو آپارتمان نوساز در یک خیابان برای فروش گذاشته شدهاند:
- ساختمان اول با سیستم سنتی و پنجرههای معمولی ساخته شده و رده انرژی G دارد.
- ساختمان دوم با بلوکهای سبک و عایقهای مدرن ساخته شده و رده انرژی B دارد.
با آزادسازی تدریجی قیمت حاملهای انرژی، خریداران هوشمند به سراغ ساختمانی میروند که هزینه شارژ و قبوض آن کمتر باشد. بنابراین، سازندهای که امروز به فکر عایقبندی نباشد، فردا با ملکی روبرو است که سخت فروش میرود.
سیمان سبز (LC3)؛ فراتر از یک شعار زیستمحیطی
شاید اصطلاح «سیمان سبز» را شنیده باشید و فکر کنید صرفاً یک ترند زیستمحیطی است. اما در شرایط فعلی ایران، سیمانهای آمیخته و بهویژه سیمان LC3 (سیمان خاک رس کلسینه شده و سنگ آهک) یک ضرورت اقتصادی هستند. چرا؟
تولید سیمان پرتلند معمولی انرژی بسیار زیادی میطلبد. وقتی گاز کارخانجات سیمان قطع میشود، تولید کاهش یافته و قیمت سیمان معمولی جهش پیدا میکند. اما تکنولوژی LC3 امکان تولید سیمان با انرژی کمتر و استفاده از منابع خاک رس (که در ایران فراوان است) را فراهم میکند.
مزایای فنی بتن ساخته شده با سیمان سبز:
- دوام بالاتر: ساختار ریزتر و متراکمتر این نوع بتن، نفوذپذیری آن را در برابر یون کلر و سولفات کاهش میدهد (ایدهآل برای مناطق جنوبی و شمالی ایران).
- مقاومت نهایی مطلوب: اگرچه گیرش اولیه ممکن است کمی متفاوت باشد، اما مقاومت نهایی آن با سیمان پرتلند برابری میکند و گاهی بیشتر است.
- در دسترس بودن: با حرکت کارخانجات سیمان به سمت این تکنولوژی، در زمانهای کمبود انرژی، عرضه این نوع سیمان پایدارتر خواهد بود.
دیوارهای مدرن: بلوکهای AAC و حذف دیوار دوجداره
یکی از بزرگترین چالشهای اجرای مبحث ۱۹، ضخیم شدن دیوارها برای عایقکاری است. در روشهای سنتی (آجر یا سفال)، شما مجبورید از دیوارهای دوجداره یا لایههای ضخیم پشمسنگ استفاده کنید که هم زمانبر است و هم فضای مفید خانه را کم میکند.
راهحل مدرن، استفاده از بلوکهای بتنی هوادار اتوکلاو شده (AAC) یا بلوکهای پرلیتی است. این مصالح خودشان عایق هستند. بیایید یک مقایسه فنی و اقتصادی انجام دهیم:
| ویژگی | دیوار سنتی (سفال + عایق) | دیوار مدرن (AAC) |
|---|---|---|
| سرعت اجرا | کند (نیاز به چندین لایه) | بسیار سریع (بلوکهای بزرگ) |
| بار مرده ساختمان | سنگین | بسیار سبک (کاهش تناژ آهن مصرفی) |
| پرت حرارتی | وابسته به کیفیت اجرای عایق | ذاتاً عایق (یکپارچه) |
آیا ساختوساز مدرن گرانتر تمام میشود؟
این سوالی است که ذهن اکثر سرمایهگذاران را درگیر میکند. در نگاه اول، قیمت هر متر مربع بلوک AAC یا استفاده از پنجرههای ترمالبریک (Thermal Break) گرانتر از مصالح سنتی است. اما این یک محاسبه خطی و اشتباه است.
وقتی از مصالح سبک و عایق استفاده میکنید، اتفاقات زیر در هزینههای شما میافتد:
- کاهش وزن اسکلت: با سبک شدن دیوارها، بار مرده کم میشود. این یعنی شما به تیرها و ستونهای ظریفتری نیاز دارید و مصرف میلگرد و بتن سازهای کاهش مییابد.
- کوچک شدن تأسیسات: وقتی ساختمان عایق باشد، پرت انرژی کم است. بنابراین نیازی به خرید چیلرها یا بویلرهای غولپیکر نیست. ظرفیت سیستم گرمایش و سرمایش تا ۳۰٪ کاهش مییابد که صرفهجویی بزرگی است.
- کاهش هزینههای کارگری: سرعت چیدمان دیوارهای مدرن و حذف مرحله گچوخاک (در برخی روشها) هزینههای دستمزد را پایین میآورد.
نتیجهگیری برای مهندسین و سازندگان
صنعت ساختمان ایران در حال پوستاندازی است. ناترازی انرژی شوخیبردار نیست و قوانین به سمت سختگیری بیشتر میروند. اصرار بر روشهای سنتی ساختوساز، شاید امروز کمی راحتتر به نظر برسد، اما در آیندهای بسیار نزدیک، منجر به ساخت بناهایی میشود که نه مجوز پایان کار میگیرند و نه مشتری تمایلی به خرید آنها دارد. سرمایهگذاری روی مصالح نوین و دانش فنی روز، هوشمندانهترین «انتخاب عمران» در سال پیشرو است.
بدون دیدگاه